امروزه بخش قابل توجهی از کاربران اینترنت از طریق موبایل و تبلت وارد سایت‌ها می‌شوند. به همین دلیل، طراحی یک سایت که فقط روی مانیتور کامپیوتر ظاهر مناسبی داشته باشد، دیگر کافی نیست. اگر صفحه سایت در موبایل به‌هم‌ریخته باشد، متن‌ها بیش از حد کوچک یا بزرگ نمایش داده شوند، دکمه‌ها درست کار نکنند یا کاربر مجبور باشد برای دیدن محتوا صفحه را به چپ و راست اسکرول کند، تجربه کاربری ضعیفی ایجاد خواهد شد.
اینجاست که طراحی ریسپانسیو یا Responsive Web Design اهمیت پیدا می‌کند.
در طراحی سایت ریسپانسیو، ساختار و ظاهر صفحات به شکلی طراحی می‌شود که بتواند خود را با اندازه‌های مختلف صفحه نمایش هماهنگ کند. در نتیجه، سایت می‌تواند روی کامپیوتر، لپ‌تاپ، تبلت و گوشی موبایل ظاهر مناسب و قابل استفاده‌ای داشته باشد.
در این مقاله از بایتوتک، به زبان ساده بررسی می‌کنیم که طراحی سایت ریسپانسیو چیست، چرا اهمیت دارد و چگونه می‌توان یک سایت را برای موبایل و تبلت بهینه کرد.
طراحی ریسپانسیو چیست؟
طراحی ریسپانسیو یا Responsive Design روشی در طراحی سایت است که باعث می‌شود عناصر صفحه متناسب با اندازه و نوع صفحه نمایش کاربر تغییر کنند.
برای مثال، ممکن است یک سایت در نسخه دسکتاپ دارای یک منوی افقی با چند گزینه باشد، اما همان منو در موبایل به یک منوی جمع‌شونده تبدیل شود. همچنین ستون‌های متعدد یک صفحه در کامپیوتر می‌توانند در موبایل به صورت عمودی و پشت سر هم نمایش داده شوند.
- هدف اصلی طراحی ریسپانسیو این است که کاربر بدون توجه به دستگاهی که استفاده می‌کند، بتواند به‌راحتی سایت را مشاهده و با بخش‌های مختلف آن کار کند.
به زبان ساده، سایت ریسپانسیو خودش را با صفحه نمایش کاربر تطبیق می‌دهد.
چرا ریسپانسیو بودن سایت اهمیت دارد؟
ریسپانسیو بودن سایت فقط یک ویژگی ظاهری نیست و روی تجربه کاربری، عملکرد سایت و حتی سئو نیز تأثیر دارد.
وقتی یک سایت در موبایل به‌درستی نمایش داده شود، کاربر راحت‌تر می‌تواند محتوا را بخواند، روی دکمه‌ها کلیک کند، فرم‌ها را تکمیل کند و بین صفحات مختلف جابه‌جا شود.
از طرف دیگر، اگر نسخه موبایل سایت مناسب نباشد، احتمال اینکه کاربر خیلی سریع صفحه را ترک کند افزایش پیدا می‌کند.
برای یک سایت آموزشی و تکنولوژی مانند بایتوتک، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا کاربران ممکن است مقاله‌ها، آموزش‌ها، اخبار فناوری و مطالب تخصصی را در دستگاه‌های مختلف مطالعه کنند.
مهم‌ترین اصول طراحی سایت ریسپانسیو
برای ساخت یک سایت ریسپانسیو باید چند اصل مهم را در طراحی و کدنویسی رعایت کرد. استفاده درست از این اصول باعث می‌شود صفحات سایت در اندازه‌های مختلف صفحه نمایش عملکرد مناسبی داشته باشند.
- استفاده از Viewport در HTML
یکی از اولین مواردی که برای ریسپانسیو کردن سایت باید در نظر گرفت، تنظیم Viewport است.
در صفحات HTML معمولاً از تگ Viewport برای مشخص کردن نحوه نمایش صفحه در دستگاه‌های مختلف استفاده می‌شود.
بدون تنظیم صحیح Viewport، ممکن است مرورگر موبایل صفحه را با مقیاس نامناسب نمایش دهد و طراحی سایت آن‌طور که انتظار داریم عمل نکند.
این مورد یکی از پایه‌ای‌ترین تنظیمات برای طراحی ریسپانسیو است.
- استفاده از واحدهای انعطاف‌پذیر در CSS
یکی از اشتباهات رایج در طراحی سایت، استفاده بیش از حد از اندازه‌های ثابت است.
برای مثال، اگر عرض یک بخش از سایت را به صورت ثابت و بسیار بزرگ تعیین کنیم، ممکن است این بخش در صفحه دسکتاپ مناسب باشد اما در موبایل از عرض صفحه خارج شود.
به همین دلیل، در طراحی ریسپانسیو استفاده از واحدهایی مانند درصد، rem، em، vw و vh می‌تواند کمک زیادی کند.
برای مثال، به جای اینکه همیشه یک عنصر را با عرض ثابت تعریف کنیم، می‌توانیم عرض آن را به صورت نسبی نسبت به صفحه یا والد آن مشخص کنیم.
این کار باعث می‌شود عناصر انعطاف بیشتری داشته باشند.
Media Query چیست؟
یکی از مهم‌ترین ابزارهای CSS برای طراحی ریسپانسیو، Media Query است.
با استفاده از Media Query می‌توانیم برای اندازه‌های مختلف صفحه نمایش، قوانین CSS متفاوتی تعریف کنیم.
برای مثال، می‌توان مشخص کرد که یک بخش در نمایشگرهای بزرگ به صورت سه ستونه باشد، اما در صفحه نمایش کوچک به یک ستون تبدیل شود.
به این ترتیب، ظاهر صفحه بر اساس اندازه نمایشگر تغییر می‌کند.
Media Query یکی از اصلی‌ترین تکنیک‌هایی است که در طراحی سایت برای موبایل و تبلت استفاده می‌شود.
طراحی Mobile First چیست؟
یکی از رویکردهای مهم در طراحی ریسپانسیو، Mobile First یا طراحی ابتدا برای موبایل است.
در این روش، طراح ابتدا سایت را برای صفحه نمایش کوچک طراحی می‌کند و سپس با افزایش اندازه صفحه، امکانات و چیدمان بیشتری به آن اضافه می‌کند.
این رویکرد باعث می‌شود طراح از همان ابتدا به محدودیت‌های صفحه نمایش موبایل توجه داشته باشد.
- در طراحی Mobile First معمولاً تمرکز بیشتری روی مواردی مانند خوانایی متن، دسترسی آسان به دکمه‌ها، سرعت بارگذاری و حذف عناصر غیرضروری وجود دارد.
چطور منوی سایت را برای موبایل ریسپانسیو کنیم؟
منوی سایت یکی از اولین بخش‌هایی است که در نسخه موبایل باید بررسی شود.
یک منوی افقی که در دسکتاپ به‌خوبی نمایش داده می‌شود، ممکن است در صفحه کوچک موبایل فضای زیادی اشغال کند.
یکی از راه‌حل‌های رایج این است که در نسخه موبایل منو به صورت جمع‌شونده نمایش داده شود. کاربر با لمس یک دکمه می‌تواند گزینه‌های منو را مشاهده کند.
- همچنین باید اندازه دکمه‌ها به‌گونه‌ای باشد که کاربر بتواند با انگشت به‌راحتی روی آن‌ها کلیک کند.
چطور تصاویر را ریسپانسیو کنیم؟
تصاویر یکی دیگر از بخش‌های مهم طراحی سایت هستند.
اگر یک تصویر عرض بیشتری از صفحه نمایش داشته باشد، ممکن است باعث ایجاد اسکرول افقی در موبایل شود.
برای جلوگیری از این مشکل، معمولاً باید تصاویر را به شکلی تنظیم کرد که بتوانند متناسب با عرض فضای موجود تغییر اندازه دهند.
همچنین فقط ریسپانسیو بودن تصویر کافی نیست. حجم تصاویر نیز اهمیت زیادی دارد.
تصاویر بسیار حجیم می‌توانند سرعت بارگذاری سایت را کاهش دهند، مخصوصاً در دستگاه‌های موبایل و اینترنت‌های کندتر.
بنابراین بهتر است تصاویر قبل از قرار گرفتن در سایت بهینه شوند و در صورت امکان از فرمت‌های مناسب و فشرده استفاده شود.
چطور فونت سایت را برای موبایل تنظیم کنیم؟
اندازه فونت در نسخه موبایل اهمیت زیادی دارد.
اگر متن بیش از حد کوچک باشد، خواندن مقاله برای کاربر سخت می‌شود و اگر بیش از حد بزرگ باشد، صفحه بیش از اندازه شلوغ خواهد شد.
در طراحی ریسپانسیو بهتر است اندازه متن، فاصله بین خطوط و فاصله بین پاراگراف‌ها به شکلی انتخاب شود که مطالعه محتوا روی صفحه کوچک راحت باشد.
همچنین نباید برای خواندن متن در موبایل، کاربر مجبور به زوم کردن شود.
این موضوع برای سایت‌های محتوایی و آموزشی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بخش زیادی از تجربه کاربر به خواندن متن وابسته است.
چطور جدول‌ها را در موبایل ریسپانسیو کنیم؟
جدول‌ها می‌توانند یکی از چالش‌های طراحی ریسپانسیو باشند.
یک جدول با تعداد زیادی ستون ممکن است روی کامپیوتر به‌خوبی نمایش داده شود اما در موبایل از عرض صفحه خارج شود.
برای حل این مشکل می‌توان روش‌های مختلفی مانند اسکرول افقی کنترل‌شده، تغییر ساختار جدول یا تبدیل اطلاعات جدول به کارت‌های عمودی را استفاده کرد.
راهکار مناسب به نوع اطلاعات و طراحی سایت بستگی دارد.
چطور فرم‌ها را ریسپانسیو کنیم؟
فرم‌هایی مانند فرم ورود، ثبت‌نام، تماس با ما و جست‌وجو نیز باید برای موبایل بهینه شوند.
فیلدهای فرم نباید بیش از عرض صفحه باشند و فاصله بین آن‌ها باید به اندازه‌ای باشد که کاربر بتواند به‌راحتی هر قسمت را انتخاب کند.
دکمه‌های ارسال فرم نیز باید اندازه مناسبی داشته باشند.
در فرم‌های موبایلی بهتر است از نوع مناسب Input نیز استفاده شود تا صفحه‌کلید دستگاه متناسب با نوع اطلاعات موردنیاز نمایش داده شود.
Flexbox و Grid چه نقشی در طراحی ریسپانسیو دارند؟
Flexbox و CSS Grid دو ابزار بسیار مهم در طراحی رابط کاربری مدرن هستند.
Flexbox برای چیدمان انعطاف‌پذیر عناصر در یک محور بسیار کاربردی است و می‌تواند برای ساخت منوها، ردیف‌ها، دکمه‌ها و بسیاری از بخش‌های رابط کاربری استفاده شود.
CSS Grid نیز برای ساخت چیدمان‌های چندستونه و پیچیده‌تر بسیار مناسب است.
با استفاده صحیح از این دو ابزار می‌توان بسیاری از طراحی‌های ریسپانسیو را بدون وابستگی به اندازه‌های ثابت ایجاد کرد.
چطور سایت را در اندازه‌های مختلف تست کنیم؟
- بعد از ریسپانسیو کردن سایت، نباید فقط آن را روی یک گوشی تست کنیم.
- سایت باید در اندازه‌های مختلف صفحه نمایش بررسی شود.
- برای مثال بهتر است سایت در حالت‌های زیر بررسی شود:
- موبایل کوچک
- موبایل بزرگ
- تبلت
- لپ‌تاپ
- مانیتورهای بزرگ
همچنین بهتر است صفحات مختلف سایت، نه فقط صفحه اصلی، بررسی شوند.
صفحه مقاله، صفحه ورود، فرم ثبت‌نام، منو، جداول، تصاویر، کارت‌ها و دکمه‌ها همگی باید در اندازه‌های مختلف تست شوند.
استفاده از ابزارهای مرورگر برای تست Responsive
مرورگرهای مدرن ابزارهایی برای بررسی نحوه نمایش سایت در دستگاه‌های مختلف دارند.
در مرورگرهایی مانند Google Chrome می‌توان Developer Tools را باز کرد و حالت Device Toolbar را فعال کرد.
با این قابلیت می‌توان اندازه صفحه را تغییر داد و نمایش سایت را در ابعاد مختلف بررسی کرد.
البته شبیه‌سازی مرورگر جای تست واقعی روی دستگاه‌های مختلف را به طور کامل نمی‌گیرد، اما برای پیدا کردن بسیاری از مشکلات ریسپانسیو بسیار کاربردی است.
رایج‌ترین مشکلات سایت‌های غیرریسپانسیو
برخی مشکلات در سایت‌های غیرریسپانسیو بسیار رایج هستند.
- یکی از آن‌ها ایجاد اسکرول افقی است. در این حالت، بخشی از محتوا از صفحه خارج می‌شود و کاربر باید صفحه را به چپ و راست حرکت دهد.
- مشکل دیگر، کوچک بودن بیش از حد متن است.
- همچنین ممکن است دکمه‌ها به اندازه کافی بزرگ نباشند یا فاصله مناسبی از یکدیگر نداشته باشند.
- تصاویر بزرگ، منوهای شلوغ، جدول‌های عریض و استفاده بیش از حد از اندازه‌های ثابت نیز می‌توانند باعث ایجاد مشکلات ریسپانسیو شوند
آیا ریسپانسیو بودن روی سئو تأثیر دارد؟
ریسپانسیو بودن سایت یکی از موضوعات مهم در بهینه‌سازی تجربه کاربر است.
امروزه کاربران زیادی از طریق موبایل وارد سایت‌ها می‌شوند؛ بنابراین نسخه موبایل باید بتواند محتوا را به شکل مناسب در اختیار آن‌ها قرار دهد.
اگر کاربر نتواند محتوای سایت را به‌راحتی مشاهده یا استفاده کند، تجربه کاربری ضعیف‌تری خواهد داشت.
از طرف دیگر، سرعت سایت، ساختار مناسب محتوا، خوانایی، دسترسی آسان و عملکرد صحیح صفحات در دستگاه‌های مختلف همگی در کیفیت کلی یک سایت نقش دارند.
بنابراین طراحی ریسپانسیو را نباید فقط یک موضوع ظاهری در نظر گرفت؛ بلکه باید آن را بخشی از فرایند حرفه‌ای طراحی و بهینه‌سازی سایت دانست.
چک‌لیست ریسپانسیو کردن سایت
قبل از انتشار سایت، بهتر است موارد زیر را بررسی کنید:
- آیا سایت در موبایل بدون اسکرول افقی نمایش داده می‌شود؟
- آیا متن‌ها در موبایل خوانا هستند؟
- آیا تصاویر از صفحه خارج نمی‌شوند؟
- آیا منوی موبایل به‌درستی کار می‌کند؟
- آیا دکمه‌ها به‌راحتی قابل لمس هستند؟
- آیا فرم‌های سایت در موبایل به‌درستی نمایش داده می‌شوند؟
- آیا جداول در صفحه کوچک قابل استفاده هستند؟
- آیا سایت در تبلت نیز ظاهر مناسبی دارد؟
- آیا صفحات مختلف سایت را در اندازه‌های متفاوت تست کرده‌اید؟
- آیا سرعت بارگذاری سایت در موبایل مناسب است؟
- آیا عناصر مهم صفحه در نسخه موبایل در دسترس کاربر قرار دارند؟
جمع‌بندی
ریسپانسیو کردن سایت یعنی طراحی صفحات به شکلی که در اندازه‌های مختلف صفحه نمایش، ظاهر و عملکرد مناسبی داشته باشند. امروزه طراحی سایت برای موبایل و تبلت دیگر یک قابلیت جانبی محسوب نمی‌شود و باید از همان مراحل ابتدایی پروژه در نظر گرفته شود.
استفاده درست از Viewport، Media Query، Flexbox، CSS Grid و واحدهای انعطاف‌پذیر می‌تواند به ساخت یک سایت ریسپانسیو کمک کند. در کنار این موارد، بهینه‌سازی تصاویر، انتخاب مناسب اندازه فونت، طراحی صحیح منوها و دکمه‌ها و تست سایت در دستگاه‌های مختلف نیز اهمیت زیادی دارد.
اگر در حال طراحی یک سایت جدید هستید، بهتر است ریسپانسیو بودن را به مراحل پایانی پروژه موکول نکنید. طراحی Mobile First و توجه به تجربه کاربر از همان ابتدا می‌تواند مسیر توسعه سایت را ساده‌تر کند و نتیجه حرفه‌ای‌تری به همراه داشته باشد.
در نهایت، یک سایت خوب فقط سایتی نیست که روی کامپیوتر ظاهر زیبایی داشته باشد؛ یک سایت حرفه‌ای باید در موبایل، تبلت و نمایشگرهای مختلف نیز تجربه‌ای روان، خوانا و قابل استفاده برای کاربر ایجاد کند.
نظرات کاربران
هنوز نظری ثبت نشده است. اولین نفری باشید که نظر خود را مینویسد!